Historia Redła


Redło (Redel) położone jest 12 kilometrów na wschód od Świdwina, prawie w połowie połączenia kolejowego Świdwin - Połczyn Zdrój. Pagórkowaty obszar Redła wyznaczają: przepływający strumień Grudzianka (niemiecki odpowienik – Hagelbach) a wschodnią granicę stanowi częściowo rzeka Mogilica. W pobliżu Redła znaleziono cmentarzysko z epoki brązu. Na wiek IX – XI datuje się ślady grodziska znalezionego nieopodal. Razem na obszarze miejscowości stwierdzono 17 stanowisk archeologicznych w tym : dwa cmentarzyska kultury przeworskiej, jedno cmentarzysko gr. dębczyńskiej, cztery punkty osadnicze i pięć śladów osadniczych z starożytności oraz dwa punkty osadnicze i pięć śladów osadniczych ze średniowiecza.

Redło założone zostało w 1450 roku przez ród szlachecki Redel, na miejscu starej osady. Istnieją zapisy mówiące o starej kaplicy z połowy XVI wieku, która to prawdopodobnie w czasach wojny trzydziestoletniej uległa zniszczeniu. W 1652 roku dawni właściciele Redła Adrian Kiessen i Kohne Redel ufundowali nowy Dom Boży , który to w 1846 ze względu na zagrożenie zawaleniem zburzono. Nowo wybudowany kościół wyświęcono w roku 1859. W końcu XIX wieku we wnętrzu kościoła znajdowała się granitowa chrzcielnica oraz dzwon z 1602 roku.

Pod koniec XVII wieku wymienia się w Redle trzech właścicieli Jesko von Redel, Rüdiger von Kriesen i Otto Casimir von Glasenapp. W roku 1782 znajdował się tu folwark, owczarnia, sześciu chłopów, dwóch zagrodników, karczma, kuźnia, 17 domów i jeden bakałarz (nauczyciel). Według spisu z roku 1843 Redło zamieszkiwało 236 mieszkańców. W roku 1856 pojawia się informacja o dobrach szlacheckich; mówiąca o czterech chłopach pańszczyźnianych jak i dwóch półpańszczyźnianych. Właścicielem majątku był w tym czasie Arthur von Manteuffel. W spisie wymienia się 338 mieszkańców, 32 budynki, jedną gorzelnię, wiatrak i cegelnię. W obszar Redła wchodzą w tym czasie również folwarki Groß i Klein Schenkengut jak i Kirchdorf. W roku 1881 wybudowano agenturę pocztową (w tym czasie prywatne podwody łączyły Redło ze Świdwinem). Połączenie kolejowe ze Świdwinem oddano do użytku w grudniu 1896 roku a z Połczynem pierwszego maja 1897 roku.

Pod koniec wieku XIX po północnej stronie wsi (w okolicy współczesnej szkoły) założono nowy cmentarz a około roku 1890 pobudowano kaplicę cmentarną na starym cmentarzu - funkcjonującym do chwili obecnej.

Na początku XX wieku w roku 1900 rozparcelowano dla osadnictwa majątek ziemski o powierzchni 698 ha. W roku 1913 istniała już szkoła o dwóch nauczycielach.

W roku 1939 zamieszkiwało Redło 625 osób w 168 gospodarstwach domowych.

Gmina wiejska Redło powstała w roku 1928 z dotychczasowych gmin: Redło i rozwiązanego obszaru dworskiego Wardyń Dolny. Następujące nazwy gruntów można odnaleźć w dokumentach z 1858 roku: Kamp, Franzosenkuhle z Franzosengrab (stary dół z masą kamieni, pod którymi miały zostać pogrzebane: francuska broń jak i resztki kości, znalezione około 1890 roku, podczas prac ziemnych. Mówi się o walce, między żołnierzami francuskimi, a huzarami Schilla, mającej się w tym miejscu odbyć.) Kalkkuhle, Ketelkuhle, Kieskuhle, Rohrteich, Stakenteich, Blankmoor, „Zamek” z „Parkiem” (dwór z resztkami stumorgowego parku), Sandkuhle, Kolberger Bruch, Wurt, Lunschen, Wurtberg i Halbäck.)

Ostatnimi właścicielami Redła byli gospodarze ziemscy: August Beilfuß, Reinhard Beilfuß i Friedrich Modey z gospodarstwami o wielkości około 25-ciu hektarów, jak i Herbert Keup, Emil Marquardt oraz Hugo von Mellenthin (pałac za torami - "Mellentyna") z gospodarstwami od 83 do 103 hektarów. Lekka i średnio ciężka ziemia umożliwiała intensywną hodowlę bydła. W związku z relatywnie odległym położeniem od najbliższego miasta, osiedliło się tu wielu rzemieślników i handlowców zaopatrujących Redło. Obok gorzelni produkującej alkohol i płatki ziemniaczane pod kierownictwem mistrza Ueckera (teren pomiędzy obecnymi domami państwa Balcerzak i Olenkowicz) znajdowała się również w Redle mleczarnia (budynek byłej biblioteki obok sklepu), w której to rodzina Henkel wraz z pracownikami, przerabiała mleko z okolicznych miejscowości, produkując miedzy innymi własny ser. Innymi zakładami były: młyn Herberta Woldt -położony przy obecnym domu państwa Wolańskich - dom młynarza (wybudowany ok. roku 1870, jak i dzierżawiona przez Augusta Dumke karczma (aktualnie dom państwa Jarockich). Interesy gotówkowe przeprowadzali: naczelnik Funk i pomoc biurowa Martha Funk, zwana "Manni", w Kasie Oszczędnościowo-Pożyczkowej. Sklepy spożywcze Kutza i Benjamina Hein (aktualnie dom państwa Wojtczuk), piekarnia Paula Laude (obecna piekarnia państwa Naklickich) i rzeźnik Paul Kühn zapewniali żywność, poza tą produkowaną przez mieszkańców. Benjamin Hein prowadził poza tym zakład szewski (współcześnie dom państwa Wasilewskich). Inne zakłady rzemieślnicze prowadzili: malarz Rolf Roloff, kowal Kleinschmidt, kołodziej i stolarz Otto Stark, stolarz Scheunemann i ogrodnik Prochnow. Dla zmotoryzowanych mieszkańców funkcjonowała stacja benzynowa Karla Hassa – ulubione miejsce spotkań (znajdowała się przy wyjeździe z Redła w kierunku Świdwina, pomiędzy obecnymi domami państwa Zapała i państwa Ścibor). Max Manske rozwoził galanterię.

Gmina wiejska Redło znajdowała się do 1933 roku w rękach burmistrza Katha. Po nim urzad ten przejął Siegfried Weidt i piastował go do końca wojny, zajmując się równocześnie pocztą tego urzędu. Sprawami chłopskimi zajmował się Herbert Marquardt. W związku z tym, że Redło było równocześnie okręgiem urzędowym, zamieszkiwali je: przewodniczący Emil Marquardt wraz z zastępcą Hansem Jürgenem Feyem. Urzędnicy stanu cywilnego: Scheinhuber jak i jego zastępca Runge (mieszkańcy Łęg) musieli dojeżdżać do Redła, lub byli w Łęgach odwiedzani. Prawa i porządku pilnował urzędnik policji Wilhelm Fischer z Redła (zamieszkiwał obecny dom państwa Hipp, Ejankowskich i Kaźmierczaków). Ostatnimi znanymi nauczycielami byli: Maybehr, Fritz Hundt i Paul Langbecker. Wiernymi opiekował się pastor Blank z Cieszeniewa. Miejscowe życie klubowe rozgrywało się w klubach: wojskowym, sportowym, młodzieżowym jak i ochotniczej straży pożarnej podlegającej wójtowi Otto Starke. W ostatnich latach wojny, zamieniono część szkoły na przedszkole.

Czwartego marca 1945 roku wojska radzieckie bez walki zajęły Redło. Parę dni później kilku pijanych żołnierzy radzieckich wysadziło się przypadkowo w powietrze, za pomocą granatów ręcznych. Oskarżono o to niemieckich mieszkańców i dla odwetu rozstrzelano 17-ego marca 1945 roku, w pralni należącej do Böttchera 31 kobiet i mężczyzn (w stodole, która uległa spaleniu w latach 80 - na terenie obecnej plebani) . Ofiarom „krwawej niedzieli z Redła” niemieccy mieszkańcy postawili na zbiorowej mogile wielki i prosty krzyż drewniany. Równocześnie z rozstrzelaniem, spalono pięć stodół (pomiędzy obecnymi domami pani Jurewicz i byłym pani Strzykowskiej) Dziesiątego maja 1946 zaczęto akcję wypędzania pozostałych w Redle Niemców.

Czasy powojenne

Zaraz po wojnie zostało wyburzonych lub zniszczonych przez pożar wiele budynków – tak jak w przypadku gorzelni, która to padła ofiarą pożaru i została rozebrana około roku 1951-52. Między byłym ogrodnictwem Prochnowa a lasem pobudowano parę nowych budynków. Postawiono również pomnik ku czci Armii Czerwonej. Tuż po wojnie zniszczony został pałac Emila Marquardta (największy w Redle). Do chwili obecnej zachował się jedynie fragment parku pałacowego w stylu naturalistyczno - krajobrazowym o powierzchni 2 ha. W latach siedemdziesiątych podobny los spotkał tereny rekreacyjne zwane przez mieszkańców "Chainą" od nazwiska ówczesnego ich właściciela. A było to niewielkie jezioro ze sztuczną plażą położone w połowie odległości Redło - Sucha u podnóża Redłowskich Gór (był to ulubiony teren wypoczynku i rekreacji przedwojennych mieszkańców Redła i powojennych również). Jeziorko to zamieniono póżniej na wysypisko śmieci

Do 1954 roku Redło leżało w powiecie białogardzkim (białogrodzkim tuż po wojnie) , później świdwińskim. Od 1953 roku istniała tu Gromadzka Rada Narodowa.

W dniu 25 sierpnia 1946 roku został poświęcony kościół w Redle a opiekę duszpasterską nad nim objęli księża z Połczyna Zdroju. W 1958 roku duszpasterzem w Redle został nieżyjący już dziś ks. Józef Król. Pracował on w Redle do 1964 roku. W roku 1964 na krótko proboszczem został również już dziś nieżyjący ks. Eryk Kołodziej. W 1965 roku obowiązki duszpasterskie przejął także nieżyjący już dziś ks. Jan Hrynkiewicz. 25.01.1974 ks. Biskup Ordynariusz Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej Ignacy Jeż ustanowił parafię pod wezwaniem św. Katarzyny w Ostrym Bardzie z siedzibą w Redle, z przynależnością dalszych miejscowości: Buślary, Ludzicko Stare, Ludzicko Nowe, Biernów, Bolkowo i Łośnica. W praktyce jednak duszpasterstwo nad tymi miejscowościami nadal spełniali księża z Połczyna Zdroju. Redło miało jednak tytuł kościoła parafialnego św. Katarzyny w Ostrym Bardzie. Dnia 03.11.1975 nowym proboszczem parafii Redło został ks. Kazimierz Tomasiewicz a 13.06.1980 roku ks. Biskup Ordynariusz Ignacy Jeż wprowadził zmiany do dekretu i nadał nazwę parafii pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Od 04.11.1997 roku obecnym proboszczem parafii pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Redle jest ks. Rajmund Tessmer

Dnia 01.10 1948 roku została otwarta we wsi Redło Gminna Biblioteka Publiczna. Pierwszą bibliotekarką była pani Janina Witkowska (Cybula) a lokal biblioteki mieścił się w mieszkaniu pana Józefa Glinieckiego (obecnie dom państwa Wojczuk). W roku 1953 biblioteka zmieniła swój adres. Od tego czasu mieściła się w prywatnym mieszkaniu bibliotekarki pani Janiny Cybula. W lipcu roku 1956 kolejna przeprowadzka, tym razem do budynku Gromadzkiej Rady Narodowej (obecnie budynek pomiędzy sklepem a domem państawa Wasilewskich). Z dniem 15 sierpnia 1978 funkcję kierownika biblioteki przejęła pani Genowefa Posak. (pracująca w niej do dzisiaj). W międzyczasie zaszła jeszcze jedna zmiana adresu. Księgozbiór przeniesiono do wyremontowanej części budynku starej szkoły.

W 1962 roku utworzono uniwersytet powszechny a w 1967 roku rejonowy ośrodek kultury. W dniu 31 marca 1967 roku otwarto Wiejski Ośrodek Zdrowia w Redle. W 1970 roku funkcjonował już Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych REDŁO - jeden z największych tego typu w kraju. W jego skład wchodziło 13 gospodarstw rolnych a gospodarował on na powierzchni 29 350 ha. Jego długoletnim dyrektorem był pan Jan Kamiński.

Z historią Kombinatu PGR związany jest intensywny rozwój Redła jako miejscowości. Na początku lat siedemdziesiątych rozpoczęto budowę osiedla mieszkaniowego dla pracowników PGR. W następnej kolejności pobudowano przedszkole (1976) , biura Kombinatu, oraz Zakład Mechanizacji i Chemizacji Rolnictwa (ZMiCH). Pod koniec lat siedemdziesiątych oddano do użytku remizę Ochotniczej Straży Pożarnej.

Obecnie w Redle mieszka około 1200 osób, zamieszkujących w 320 gospodarstwach domowych.

Zebrał Andrzej Wolański na podstawie:

1. Dieter Schimmelpfennig - www.belgard.org

2. "Dzieje Powiatu Świdwińskiego"- praca zbiorowa pod redakcją Józefa Lindmajera i Eugeniusza Z. Zdrojewskiego. Wydawnictwo Poznańskie 1973.

3. "Przemiany osadnictwa województwa koszalińskiego w latach 1945-1980" - Michał Jasiulewicz, Irena Kudelska, Halina Szulc. Koszalin 1973.

4. Kronika biblioteki w Redle

5. Księgi parafialne parafii p.w. św. Jana Chrzciciela w Redle.

6. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Połczyn Zdrój. rozdział - Wartości kulturowe

7. Informacje zebrane przez autora na podstawie rozmów z pierwszymi po wojnie mieszkańcami Redła.