|
Historia Redła
Redło (Redel) położone jest 12 kilometrów na wschód od Świdwina,
prawie w połowie połączenia kolejowego Świdwin - Połczyn Zdrój.
Pagórkowaty obszar Redła wyznaczają: przepływający strumień Grudzianka
(niemiecki odpowienik Hagelbach) a wschodnią granicę stanowi częściowo
rzeka Mogilica. W pobliżu Redła znaleziono cmentarzysko z epoki
brązu. Na wiek IX XI datuje się ślady grodziska znalezionego nieopodal.
Razem na obszarze miejscowości stwierdzono 17 stanowisk archeologicznych
w tym : dwa cmentarzyska kultury przeworskiej, jedno cmentarzysko
gr. dębczyńskiej, cztery punkty osadnicze i pięć śladów osadniczych
z starożytności oraz dwa punkty osadnicze i pięć śladów osadniczych
ze średniowiecza.


Redło założone zostało w 1450 roku przez ród szlachecki Redel,
na miejscu starej osady. Istnieją zapisy mówiące o starej kaplicy
z połowy XVI wieku, która to prawdopodobnie w czasach wojny trzydziestoletniej
uległa zniszczeniu. W 1652 roku dawni właściciele Redła Adrian Kiessen
i Kohne Redel ufundowali nowy Dom Boży , który to w 1846 ze względu
na zagrożenie zawaleniem zburzono. Nowo wybudowany kościół wyświęcono
w roku 1859. W końcu XIX wieku we wnętrzu kościoła znajdowała się
granitowa chrzcielnica oraz dzwon z 1602 roku.
Pod koniec XVII wieku wymienia się w Redle trzech właścicieli Jesko
von Redel, Rüdiger von Kriesen i Otto Casimir von Glasenapp. W roku
1782 znajdował się tu folwark, owczarnia, sześciu chłopów, dwóch
zagrodników, karczma, kuźnia, 17 domów i jeden bakałarz (nauczyciel).
Według spisu z roku 1843 Redło zamieszkiwało 236 mieszkańców. W
roku 1856 pojawia się informacja o dobrach szlacheckich; mówiąca
o czterech chłopach pańszczyźnianych jak i dwóch półpańszczyźnianych.
Właścicielem majątku był w tym czasie Arthur von Manteuffel. W spisie
wymienia się 338 mieszkańców, 32 budynki, jedną gorzelnię, wiatrak
i cegelnię. W obszar Redła wchodzą w tym czasie również folwarki
Groß i Klein Schenkengut jak i Kirchdorf. W roku 1881 wybudowano
agenturę pocztową (w tym czasie prywatne podwody łączyły Redło ze
Świdwinem). Połączenie kolejowe ze Świdwinem oddano do użytku w
grudniu 1896 roku a z Połczynem pierwszego maja 1897 roku.

Pod koniec wieku XIX po północnej stronie wsi (w okolicy współczesnej
szkoły) założono nowy cmentarz a około roku 1890 pobudowano kaplicę
cmentarną na starym cmentarzu - funkcjonującym do chwili obecnej.
Na początku XX wieku w roku 1900 rozparcelowano dla osadnictwa
majątek ziemski o powierzchni 698 ha. W roku 1913 istniała już szkoła
o dwóch nauczycielach.
W roku 1939 zamieszkiwało Redło 625 osób w 168 gospodarstwach domowych.
Gmina wiejska Redło powstała w roku 1928 z dotychczasowych gmin:
Redło i rozwiązanego obszaru dworskiego Wardyń Dolny. Następujące
nazwy gruntów można odnaleźć w dokumentach z 1858 roku: Kamp, Franzosenkuhle
z Franzosengrab (stary dół z masą kamieni, pod którymi miały zostać
pogrzebane: francuska broń jak i resztki kości, znalezione około
1890 roku, podczas prac ziemnych. Mówi się o walce, między żołnierzami
francuskimi, a huzarami Schilla, mającej się w tym miejscu odbyć.)
Kalkkuhle, Ketelkuhle, Kieskuhle, Rohrteich, Stakenteich, Blankmoor,
Zamek z Parkiem (dwór z resztkami stumorgowego parku), Sandkuhle,
Kolberger Bruch, Wurt, Lunschen, Wurtberg i Halbäck.)
Ostatnimi właścicielami Redła byli gospodarze ziemscy: August
Beilfuß, Reinhard Beilfuß i Friedrich Modey z gospodarstwami o wielkości
około 25-ciu hektarów, jak i Herbert Keup, Emil Marquardt oraz Hugo
von Mellenthin (pałac za torami - "Mellentyna") z gospodarstwami
od 83 do 103 hektarów. Lekka i średnio ciężka ziemia umożliwiała
intensywną hodowlę bydła. W związku z relatywnie odległym położeniem
od najbliższego miasta, osiedliło się tu wielu rzemieślników i handlowców
zaopatrujących Redło. Obok gorzelni produkującej alkohol i płatki
ziemniaczane pod kierownictwem mistrza Ueckera (teren pomiędzy obecnymi
domami państwa Balcerzak i Olenkowicz) znajdowała się również w
Redle mleczarnia (budynek byłej biblioteki obok sklepu), w której
to rodzina Henkel wraz z pracownikami, przerabiała mleko z okolicznych
miejscowości, produkując miedzy innymi własny ser. Innymi zakładami
były: młyn Herberta Woldt -położony przy obecnym domu państwa Wolańskich
- dom młynarza (wybudowany ok. roku 1870, jak i dzierżawiona przez
Augusta Dumke karczma (aktualnie dom państwa Jarockich). Interesy
gotówkowe przeprowadzali: naczelnik Funk i pomoc biurowa Martha
Funk, zwana "Manni", w Kasie Oszczędnościowo-Pożyczkowej.
Sklepy spożywcze Kutza i Benjamina Hein (aktualnie dom państwa Wojtczuk),
piekarnia Paula Laude (obecna piekarnia państwa Naklickich) i rzeźnik
Paul Kühn zapewniali żywność, poza tą produkowaną przez mieszkańców.
Benjamin Hein prowadził poza tym zakład szewski (współcześnie dom
państwa Wasilewskich). Inne zakłady rzemieślnicze prowadzili: malarz
Rolf Roloff, kowal Kleinschmidt, kołodziej i stolarz Otto Stark,
stolarz Scheunemann i ogrodnik Prochnow. Dla zmotoryzowanych mieszkańców
funkcjonowała stacja benzynowa Karla Hassa ulubione miejsce spotkań
(znajdowała się przy wyjeździe z Redła w kierunku Świdwina, pomiędzy
obecnymi domami państwa Zapała i państwa Ścibor). Max Manske rozwoził
galanterię.
Gmina wiejska Redło znajdowała się do 1933 roku w rękach burmistrza
Katha. Po nim urzad ten przejął Siegfried Weidt i piastował go do
końca wojny, zajmując się równocześnie pocztą tego urzędu. Sprawami
chłopskimi zajmował się Herbert Marquardt. W związku z tym, że Redło
było równocześnie okręgiem urzędowym, zamieszkiwali je: przewodniczący
Emil Marquardt wraz z zastępcą Hansem Jürgenem Feyem. Urzędnicy
stanu cywilnego: Scheinhuber jak i jego zastępca Runge (mieszkańcy
Łęg) musieli dojeżdżać do Redła, lub byli w Łęgach odwiedzani. Prawa
i porządku pilnował urzędnik policji Wilhelm Fischer z Redła (zamieszkiwał
obecny dom państwa Hipp, Ejankowskich i Kaźmierczaków). Ostatnimi
znanymi nauczycielami byli: Maybehr, Fritz Hundt i Paul Langbecker.
Wiernymi opiekował się pastor Blank z Cieszeniewa. Miejscowe życie
klubowe rozgrywało się w klubach: wojskowym, sportowym, młodzieżowym
jak i ochotniczej straży pożarnej podlegającej wójtowi Otto Starke.
W ostatnich latach wojny, zamieniono część szkoły na przedszkole.
Czwartego marca 1945 roku wojska radzieckie bez walki zajęły Redło.
Parę dni później kilku pijanych żołnierzy radzieckich wysadziło
się przypadkowo w powietrze, za pomocą granatów ręcznych. Oskarżono
o to niemieckich mieszkańców i dla odwetu rozstrzelano 17-ego marca
1945 roku, w pralni należącej do Böttchera 31 kobiet i mężczyzn
(w stodole, która uległa spaleniu w latach 80 - na terenie obecnej
plebani) . Ofiarom krwawej niedzieli z Redła niemieccy mieszkańcy
postawili na zbiorowej mogile wielki i prosty krzyż drewniany. Równocześnie
z rozstrzelaniem, spalono pięć stodół (pomiędzy obecnymi domami
pani Jurewicz i byłym pani Strzykowskiej) Dziesiątego maja 1946
zaczęto akcję wypędzania pozostałych w Redle Niemców.
Czasy powojenne
Zaraz po wojnie zostało wyburzonych lub zniszczonych przez pożar
wiele budynków tak jak w przypadku gorzelni, która to padła ofiarą
pożaru i została rozebrana około roku 1951-52. Między byłym ogrodnictwem
Prochnowa a lasem pobudowano parę nowych budynków. Postawiono również
pomnik ku czci Armii Czerwonej. Tuż po wojnie zniszczony został
pałac Emila Marquardta (największy w Redle). Do chwili obecnej zachował
się jedynie fragment parku pałacowego w stylu naturalistyczno -
krajobrazowym o powierzchni 2 ha. W latach siedemdziesiątych podobny
los spotkał tereny rekreacyjne zwane przez mieszkańców "Chainą"
od nazwiska ówczesnego ich właściciela. A było to niewielkie jezioro
ze sztuczną plażą położone w połowie odległości Redło - Sucha u
podnóża Redłowskich Gór (był to ulubiony teren wypoczynku i rekreacji
przedwojennych mieszkańców Redła i powojennych również). Jeziorko
to zamieniono póżniej na wysypisko śmieci
Do 1954 roku Redło leżało w powiecie białogardzkim (białogrodzkim
tuż po wojnie) , później świdwińskim. Od 1953 roku istniała tu Gromadzka
Rada Narodowa.
W dniu 25 sierpnia 1946 roku został poświęcony kościół w Redle
a opiekę duszpasterską nad nim objęli księża z Połczyna Zdroju.
W 1958 roku duszpasterzem w Redle został nieżyjący już dziś ks.
Józef Król. Pracował on w Redle do 1964 roku. W roku 1964 na krótko
proboszczem został również już dziś nieżyjący ks. Eryk Kołodziej.
W 1965 roku obowiązki duszpasterskie przejął także nieżyjący już
dziś ks. Jan Hrynkiewicz. 25.01.1974 ks. Biskup Ordynariusz Diecezji
Koszalińsko-Kołobrzeskiej Ignacy Jeż ustanowił parafię pod wezwaniem
św. Katarzyny w Ostrym Bardzie z siedzibą w Redle, z przynależnością
dalszych miejscowości: Buślary, Ludzicko Stare, Ludzicko Nowe, Biernów,
Bolkowo i Łośnica. W praktyce jednak duszpasterstwo nad tymi miejscowościami
nadal spełniali księża z Połczyna Zdroju. Redło miało jednak tytuł
kościoła parafialnego św. Katarzyny w Ostrym Bardzie. Dnia 03.11.1975
nowym proboszczem parafii Redło został ks. Kazimierz Tomasiewicz
a 13.06.1980 roku ks. Biskup Ordynariusz Ignacy Jeż wprowadził zmiany
do dekretu i nadał nazwę parafii pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela.
Od 04.11.1997 roku obecnym proboszczem parafii pod wezwaniem św.
Jana Chrzciciela w Redle jest ks. Rajmund Tessmer
Dnia 01.10 1948 roku została otwarta we wsi Redło Gminna Biblioteka
Publiczna. Pierwszą bibliotekarką była pani Janina Witkowska (Cybula)
a lokal biblioteki mieścił się w mieszkaniu pana Józefa Glinieckiego
(obecnie dom państwa Wojczuk). W roku 1953 biblioteka zmieniła swój
adres. Od tego czasu mieściła się w prywatnym mieszkaniu bibliotekarki
pani Janiny Cybula. W lipcu roku 1956 kolejna przeprowadzka, tym
razem do budynku Gromadzkiej Rady Narodowej (obecnie budynek pomiędzy
sklepem a domem państawa Wasilewskich). Z dniem 15 sierpnia 1978
funkcję kierownika biblioteki przejęła pani Genowefa Posak. (pracująca
w niej do dzisiaj). W międzyczasie zaszła jeszcze jedna zmiana adresu.
Księgozbiór przeniesiono do wyremontowanej części budynku starej
szkoły.
W 1962 roku utworzono uniwersytet powszechny a w 1967 roku rejonowy
ośrodek kultury. W dniu 31 marca 1967 roku otwarto Wiejski Ośrodek
Zdrowia w Redle. W 1970 roku funkcjonował już Kombinat Państwowych
Gospodarstw Rolnych REDŁO - jeden z największych tego typu w kraju.
W jego skład wchodziło 13 gospodarstw rolnych a gospodarował on
na powierzchni 29 350 ha. Jego długoletnim dyrektorem był pan Jan
Kamiński.
Z historią Kombinatu PGR związany jest intensywny rozwój Redła
jako miejscowości. Na początku lat siedemdziesiątych rozpoczęto
budowę osiedla mieszkaniowego dla pracowników PGR. W następnej kolejności
pobudowano przedszkole (1976) , biura Kombinatu, oraz Zakład Mechanizacji
i Chemizacji Rolnictwa (ZMiCH). Pod koniec lat siedemdziesiątych
oddano do użytku remizę Ochotniczej Straży Pożarnej.
Obecnie w Redle mieszka około 1200 osób, zamieszkujących w 320
gospodarstwach domowych.
Zebrał Andrzej Wolański na podstawie:
1. Dieter Schimmelpfennig - www.belgard.org
2. "Dzieje Powiatu Świdwińskiego"- praca zbiorowa pod
redakcją Józefa Lindmajera i Eugeniusza Z. Zdrojewskiego. Wydawnictwo
Poznańskie 1973.
3. "Przemiany osadnictwa województwa koszalińskiego w latach
1945-1980" - Michał Jasiulewicz, Irena Kudelska, Halina Szulc.
Koszalin 1973.
4. Kronika biblioteki w Redle
5. Księgi parafialne parafii p.w. św. Jana Chrzciciela w Redle.
6. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
Gminy Połczyn Zdrój. rozdział - Wartości kulturowe
7. Informacje zebrane przez autora na podstawie rozmów z pierwszymi
po wojnie mieszkańcami Redła.
|